Om dei ulike koronavaksinane

Klikk for stort bilete Pexels.com Det går føre seg utprøving av ei rekkje vaksinar mot covid-19. Noreg samarbeider tett med EU for å legge til rette for rask og effektiv utvikling og godkjenning – utan at det skal gå på kostnaden av krav til dokumentasjon.

Legemiddelstyresmakter over heile verda er i tett dialog med forskarar og legemiddelfirma som utviklar vaksinar mot covid-19.

Dette gjeld også Det europeiske legemiddelkontoret (EMA) som Noreg er tilknytt. EMA har etablert arbeidsgruppa Pandemic Task Force (COVID-ETF) som samordnar ressursar og støtter ulike forskingsprosjekt i EU. EMA samarbeider også med Verdas helseorganisasjon (WHO).

Status godkjenning vaksinar

Den første vaksinen som vart godkjend i EU/EØS (inkludert Noreg) var BioNTech/Pfizer (Comirnaty)-vaksinen som fekk betinga (midlertidig) godkjenning 21. desember 2020. 6. januar 2021 fekk Moderna-vaksinen same godkjenning. 

AstraZeneca-vaksinen og Jansen-vaksinen vart også godkjende for bruk i Noreg, men vert no ikkje brukt i Noreg etter mistanke om sjeldne, men alvorlege biverknadar.

Dei som har fått dose 1 av AstraZeneca-vaksinen i Herøy, får tilbod om Pfizer-vaksinen som dose 2.

Her kan du lese meir om vaksineteknologi knytt til dei ulike typane koronavaksine.

Grunna pandemien er prosedyrar forkorta og effektivisert for å legge til rette for rask utvikling og godkjenning. For at vaksinane skal verte godkjende må det likevel vere tilstrekkeleg dokumentasjon på effekt, tryggleik og kvalitet, slik at nytten vert sett på som større enn risikoen.

Vaksinane vert vurdert fortløpande. Dette tyder at EMA vurderer data frå dei ulike vaksinestudiane etter kvart som dei vert klare. Betinga (midlertidig) godkjenning vert gitt for eitt år av gongen. Det vert gitt før ein har langtidsdata om effektar og biverknader. Ein stiller derfor krav om at vaksineprodusentane held fram med studiane sine.

Her kan du lese meir om godkjenningsprosessen for vaksinar mot covid-19.

Det er strenge kvalitetskrav til ein vaksine

Frå utvikling av vaksine til produksjon er det ein rekke standarar som ein må følgje for å dokumentere kvaliteten i den særskilde vaksinetype. Det inkluderer informasjon om reinleik, ingrediensar og kor lenge den er haldbar, samt korleis og under kva forhold den er produsert.

Kva veit vi om biverknadar og effekt ved godkjenning?

Når ein vaksine vert godkjend, veit vi at vaksinane gir ein akseptabel effekt, men vi veit ikkje kor lenge effekten vil vare.

Vi veit også mykje om vanlege og mindre vanlege biverknader hjå vaksne 18 – 65 år, men mindre om biverknader hos barn, eldre og gravide. Vaksinen blir derfor ikkje gitt til barn under 16 år, gravide og ammande per no. Fleire av dei store kliniske studiane har ikkje sett ei øvre aldersgrense for deltaking. Dei fleste firma har ein ambisjon om å inkludere personar i risikogruppene, som til dømes eldre, for å få så brei dokumentasjon om effekt og biverknader som mogleg.

Vi vil vite mykje om biverknader som oppstår i dagane og vekene etter vaksinering, men kan ikkje utelukke sjeldne biverknader eller om det skulle vere biverknader som først kjem til syne lang tid etter vaksineringa.

Fakta om biverknadar vert oppdatert så snart ein veit meir. 

På Legemiddelverket sine nettsider kan du lese meir om biverknadane for kvar av dei godkjende koronavaksinane.

Du kan sjølv melde biverknadar

Etter at du har fått koronavaksinen vil helsepersonell melde mistenkte biverknadar etter vaksinasjon på elektronisk skjema via melde.no.

Du kan også sjølve melde biverknadar til legemiddelverket. Det gjer du her.

Biverknadsmeldingane kan koplast med data frå andre nasjonale helseregister og samanliknast med data frå internasjonale helseregister. Dermed får vi eit betre grunnlag til å vurdere årsakssamanhengar – noko som igjen fører til auka pasienttryggleik.